Project Writing on India’s Nuclear Policy for HS 2nd Year

Project Writing on India’s Nuclear Policy for HS 2nd Year: The main idea behind project work is to make sure that the learner does their own research and comes up with practical solutions to the concept they are trying to learn or the problem that they are trying to solve. Here you can avail Project Writing on India’s Nuclear Policy for HS 2nd Year.

India’s Nuclear Policy Project Class 12 Political Science | Political Science Project Writing HS 2nd Year HS 2026

ভাৰতৰ পাৰমাণৱিক নীতি

সুচীপত্ৰঃ

১। ঘোষণা পত্র

২। প্রমানীকৰণ

৩।‌ কৃতজ্ঞতা

৪। আৰম্ভণি

৫।‌ ভাৰতৰ পাৰমাণৱিক কাৰ্যসূচীৰ ঐতিহাসিক পটভূমি

৬।‌ ভাৰতৰ পাৰমাণৱিক নীতিৰ উদ্দেশ্য

৭। ডেলিভাৰী চিষ্টেম আৰু নিউক্লিয়াৰ ট্ৰাইড

৮। ভাৰত আৰু বিশ্বব্যাপী পাৰমাণৱিক অস্ত্ৰ প্ৰসাৰণ ব্যৱস্থা

৯। নাগৰিক পাৰমাণৱিক সহযোগিতা আৰু শক্তি নীতি

১০। নৈতিক আৰু নৈতিক মাত্ৰা

১১। প্ৰত্যাহ্বান আৰু সমালোচনা

৮। উপসংহাৰ

৯।‌ সহায়ক

ভাৰতৰ পাৰমাণৱিক নীতি HS 2nd Year Political Science Project Writing

আৰম্ভনি/পাতনিঃ ভাৰতৰ পাৰমাণৱিক নীতি ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় নিৰাপত্তা আৰু বৈদেশিক নীতিৰ অন্যতম উল্লেখযোগ্য আৰু বিতৰ্কিত দিশ। ১৯৪৭ চনত স্বাধীনতা লাভ কৰাৰ পিছৰে পৰা ভাৰতে শান্তিপূৰ্ণ বিকাশ আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় নিৰাপত্তাৰ দ্বৈত উদ্দেশ্যৰে পাৰমাণৱিক প্ৰযুক্তিৰ খেদি ফুৰিছে। ভাৰতৰ পাৰমাণৱিক যাত্ৰাই কৌশলগত স্বায়ত্তশাসনৰ ইচ্ছা, বিশ্বাসযোগ্য প্ৰতিৰোধ, আৰু বিশ্ব শান্তিৰ প্ৰতি দায়বদ্ধতাক প্ৰতিফলিত কৰে। বহু পাৰমাণৱিক সশস্ত্ৰ ৰাষ্ট্ৰৰ দৰে ভাৰতে নিজৰ ঐতিহাসিক আৰু দাৰ্শনিক পৰম্পৰাত শিপাই থকা দায়িত্বশীল পাৰমাণৱিক আচৰণ, সংযম আৰু নৈতিক বিবেচনাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে। এই প্ৰকল্পত ভাৰতৰ পাৰমাণৱিক নীতিৰ বিৱৰ্তন, নীতি, উদ্দেশ্য, আৰু বিশ্বব্যাপী প্ৰভাৱ পৰীক্ষা কৰা হৈছে।

ভাৰতৰ পাৰমাণৱিক কাৰ্যসূচীৰ ঐতিহাসিক পটভূমি

স্বাধীনতাৰ কিছু সময়ৰ পিছতে প্ৰধানমন্ত্ৰী জৱাহৰলাল নেহৰুৰ নেতৃত্বত ভাৰতৰ পাৰমাণৱিক কাৰ্যসূচী আৰম্ভ হয়। নেহৰুৰ বিশ্বাস আছিল যে অৰ্থনৈতিক বিকাশ আৰু বৈজ্ঞানিক প্ৰগতিৰ ক্ষেত্ৰত পাৰমাণৱিক শক্তিয়ে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা ল’ব পাৰে। ১৯৪৮ চনত ড° হোমী জে ভাভাক অধ্যক্ষ হিচাপে লৈ পাৰমাণৱিক শক্তি আয়োগ (AEC) গঠন কৰা হয়। প্ৰথমতে পাৰমাণৱিক শক্তিৰ শান্তিপূৰ্ণ ব্যৱহাৰ, যেনে শক্তি উৎপাদন, কৃষি, চিকিৎসা, গৱেষণা আদিৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল।

কিন্তু শীতল যুদ্ধৰ সময়ত বিশ্বৰ পাৰমাণৱিক পৰিৱেশৰ দ্ৰুত পৰিৱৰ্তন ঘটিছিল। প্ৰধান শক্তিসমূহে কৰা পাৰমাণৱিক অস্ত্ৰ পৰীক্ষা আৰু ১৯৬৪ চনত চীনৰ পাৰমাণৱিক পৰীক্ষাই ভাৰতৰ কৌশলগত চিন্তাধাৰাত যথেষ্ট প্ৰভাৱ পেলাইছিল। ভাৰতে চুবুৰীয়া দেশ বিশেষকৈ চীন আৰু পাকিস্তানৰ পৰা নিৰাপত্তাজনিত প্ৰত্যাহ্বানৰ সন্মুখীন হৈছিল। ১৯৬২ চনৰ চীন-ভাৰত যুদ্ধই ভাৰতৰ দুৰ্বলতাক আৰু অধিক উজ্জ্বল কৰি তুলিছিল।

১৯৭৪ চনত ভাৰতে ৰাজস্থানৰ পোখৰাণত প্ৰথমটো পাৰমাণৱিক পৰীক্ষা কৰিছিল, যাৰ ক’ড নাম “হাঁহি থকা বুদ্ধ”। ভাৰতে ইয়াক “শান্তিপূৰ্ণ পাৰমাণৱিক বিস্ফোৰণ” বুলি অভিহিত কৰিছিল। এই পৰীক্ষাৰ জৰিয়তে ভাৰতে পাৰমাণৱিক অস্ত্ৰ ক্ষমতাসম্পন্ন ৰাষ্ট্ৰসমূহত প্ৰৱেশৰ সূচনা কৰিছিল যদিও তৎক্ষণাত ভাৰতে নিজকে পাৰমাণৱিক অস্ত্ৰ ৰাষ্ট্ৰ হিচাপে ঘোষণা কৰা নাছিল। এই পৰীক্ষাৰ ফলত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নিষেধাজ্ঞা আৰু ভাৰতলৈ পাৰমাণৱিক প্ৰযুক্তি হস্তান্তৰত বাধা আৰোপ কৰা হয়।

১৯৯৮ চনৰ মে’ মাহত ভাৰতে দ্বিতীয় শৃংখলাবদ্ধ পাৰমাণৱিক পৰীক্ষা সম্পন্ন কৰে, যাক পোখৰাণ-দ্বিতীয় নামেৰে জনা যায়। এই পৰীক্ষাসমূহৰ জৰিয়তে ভাৰতক আনুষ্ঠানিকভাৱে পাৰমাণৱিক অস্ত্ৰধাৰী ৰাষ্ট্ৰ হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়। এই পৰীক্ষাসমূহৰ পিছত ভাৰতে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সমাজক আশ্বস্ত কৰিবলৈ এক স্পষ্ট আৰু দায়িত্বশীল পাৰমাণৱিক মতবাদ প্ৰকাশ কৰিলে।

ভাৰতৰ পাৰমাণৱিক নীতিৰ উদ্দেশ্য

ভাৰতৰ পাৰমাণৱিক নীতি নিৰ্দিষ্ট লক্ষ্যৰ দ্বাৰা পৰিচালিত হয় যিয়ে ইয়াৰ নিৰাপত্তাৰ প্ৰয়োজনীয়তা আৰু নৈতিক বিবেচনাক প্ৰতিফলিত কৰে —

বিশ্বাসযোগ্য নূন্যতম প্ৰতিৰোধঃ ভাৰতে অস্ত্ৰৰ দৌৰত লিপ্ত নোহোৱাকৈ, বিৰোধীক বাধা দিব পৰাকৈ যথেষ্ট পাৰমাণৱিক অস্ত্ৰভাণ্ডাৰ বজাই ৰাখিবলৈ বিচাৰে।
ৰাষ্ট্ৰীয় নিৰাপত্তাঃ পাৰমাণৱিক অস্ত্ৰক ভাৰতৰ সাৰ্বভৌমত্ব আৰু ভূখণ্ডৰ অখণ্ডতা ৰক্ষাৰ মাধ্যম হিচাপে দেখা যায়।
কৌশলগত স্বায়ত্তশাসনঃ বাহ্যিক হেঁচা নোহোৱাকৈ ভাৰতে নিজৰ নিৰাপত্তাৰ ক্ষেত্ৰত স্বতন্ত্ৰ সিদ্ধান্ত লোৱাৰ লক্ষ্য ৰাখিছে।
বিশ্ব শান্তি আৰু স্থিতিশীলতাঃ ভাৰতে নিজৰ নিৰাপত্তা সুনিশ্চিত কৰাৰ সমান্তৰালভাৱে নিৰস্ত্ৰকৰণ আৰু অস্ত্ৰ প্ৰসাৰক সমৰ্থন কৰে।

ভাৰতৰ পাৰমাণৱিক মতবাদ

১৯৯৯ চনত ভাৰতে আনুষ্ঠানিকভাৱে নিজৰ পাৰমাণৱিক মতবাদ প্ৰকাশ কৰে, যিটো পিছলৈ ২০০৩ চনত পৰিশোধন কৰা হয়।

No First Use

ভাৰতৰ পাৰমাণৱিক নীতিৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ স্তম্ভ হৈছে No First Use নীতি। ভাৰতে কোনো সংঘাতত প্ৰথমে পাৰমাণৱিক অস্ত্ৰ ব্যৱহাৰ নকৰাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিছে। ভাৰতীয় ভূখণ্ড বা ভাৰতীয় বাহিনীত পাৰমাণৱিক আক্ৰমণৰ প্ৰতিশোধ হিচাপেহে পাৰমাণৱিক অস্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হ’ব। এই নীতিয়ে ভাৰতৰ প্ৰতিৰক্ষামূলক ভংগীমা আৰু নৈতিক সংযমৰ প্ৰতিফলন ঘটায়।

বিশ্বাসযোগ্য নূন্যতম প্ৰতিৰোধ

ভাৰতে বিশ্বাসযোগ্য নূন্যতম প্ৰতিৰোধৰ ধাৰণা অনুসৰণ কৰে। ইয়াৰ অৰ্থ হ’ল সম্ভাৱ্য বিৰোধীক বাধা দিবলৈ প্ৰয়োজনীয় নূন্যতম সংখ্যক পাৰমাণৱিক অস্ত্ৰহে ৰখা। ভাৰতে অন্য পাৰমাণৱিক শক্তিৰ সৈতে সমতা বিচৰা নাই বা পৰিমাণগত অস্ত্ৰ গঠনত লিপ্ত নহয়।

বৃহৎ প্ৰতিশোধ

ভাৰতৰ মতবাদত কোৱা হৈছে যে ভাৰতৰ ওপৰত যিকোনো পাৰমাণৱিক আক্ৰমণে বিৰোধীৰ অগ্ৰাহ্যযোগ্য ক্ষতিসাধন কৰিবলৈ ডিজাইন কৰা বৃহৎ প্ৰতিশোধৰ আমন্ত্ৰণ জনাব। ইয়াৰ লক্ষ্য এনে কাৰ্য্যৰ খৰচ বৃদ্ধি কৰি যিকোনো পাৰমাণৱিক আগ্ৰাসনক ৰোধ কৰা।

অসামৰিক ৰাজনৈতিক নিয়ন্ত্ৰণ

ভাৰতে নিজৰ পাৰমাণৱিক অস্ত্ৰসমূহ কঠোৰ অসামৰিক ৰাজনৈতিক নিয়ন্ত্ৰণৰ অধীনত ৰাখে। পাৰমাণৱিক অস্ত্ৰ ব্যৱহাৰৰ সিদ্ধান্ত সৰ্বোচ্চ নিৰ্বাচিত ৰাজনৈতিক নেতৃত্বৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল, যিয়ে গণতান্ত্ৰিক জবাবদিহিতা নিশ্চিত কৰে।

আদেশ আৰু নিয়ন্ত্ৰণ গঠন

ভাৰতে নিজৰ পাৰমাণৱিক অস্ত্ৰভাণ্ডাৰ নিৰাপদ আৰু সুৰক্ষিতভাৱে পৰিচালনা কৰিবলৈ এক শক্তিশালী কমাণ্ড এণ্ড কণ্ট্ৰল ব্যৱস্থা স্থাপন কৰিছে। প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ নেতৃত্বত গঠিত নিউক্লিয়াৰ কমাণ্ড অথৰিটি (NCA) পাৰমাণৱিক অস্ত্ৰ সম্পৰ্কীয় নীতিগত সিদ্ধান্তৰ বাবে দায়বদ্ধ। এনচিএ দুটা পৰিষদেৰে গঠিত —

ৰাজনৈতিক পৰিষদঃ পাৰমাণৱিক অস্ত্ৰ ব্যৱহাৰৰ সিদ্ধান্ত লয়।
কাৰ্যবাহী পৰিষদঃ ইনপুট প্ৰদান কৰে আৰু সিদ্ধান্ত কাৰ্যকৰী কৰে।

ষ্ট্ৰেটেজিক ফৰ্চ কমাণ্ডে (SFC) ভাৰতৰ পাৰমাণৱিক বাহিনীৰ কাৰ্য্যকৰী দিশসমূহ পৰিচালনা কৰে। এই গঠনে সুৰক্ষা, সুৰক্ষা, আৰু অকৰ্তৃত্বশীল ব্যৱহাৰ প্ৰতিৰোধ নিশ্চিত কৰে।

ডেলিভাৰী চিষ্টেম আৰু নিউক্লিয়াৰ ট্ৰাইড

ভাৰতে এক বিশ্বাসযোগ্য পাৰমাণৱিক ত্ৰিপুৰা প্ৰস্তুত কৰি আছে, য’ত স্থলভিত্তিক ক্ষেপণাস্ত্ৰ, বিমানেৰে প্ৰেৰণ কৰা অস্ত্ৰ, আৰু সাগৰভিত্তিক ব্যৱস্থা আদি অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।

স্থলভিত্তিক ক্ষেপণাস্ত্ৰঃ অগ্নি আৰু পৃথ্বী ক্ষেপণাস্ত্ৰৰ শৃংখলাটোৱে ভাৰতৰ স্থলভিত্তিক প্ৰতিৰোধক যন্ত্ৰৰ মেৰুদণ্ড গঠন কৰে।
বায়ুভিত্তিক ব্যৱস্থাঃ পাৰমাণৱিক অস্ত্ৰ প্ৰদান কৰিব পৰা যুদ্ধ বিমানে ভাৰতৰ প্ৰতিৰোধমূলক ভংগীমাত নমনীয়তা যোগ কৰে।
সাগৰভিত্তিক ব্যৱস্থাঃ‌‌ পাৰমাণৱিক চালিত বেলিষ্টিক মিছাইল চাবমেৰিনে (SSBN), যেনে আই এন এছ অৰিহন্তই দ্বিতীয় আক্ৰমণৰ নিৰাপদ ক্ষমতা প্ৰদান কৰে।

এই পাৰমাণৱিক ত্ৰিপুৰাটোৱে প্ৰথম আক্ৰমণ শোষণ কৰাৰ পিছতো ভাৰতৰ পাৰমাণৱিক আক্ৰমণৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনোৱাৰ ক্ষমতা বৃদ্ধি কৰে।

ভাৰত আৰু বিশ্বব্যাপী পাৰমাণৱিক অস্ত্ৰ প্ৰসাৰণ ব্যৱস্থা

ভাৰতে পাৰমাণৱিক অস্ত্ৰ প্ৰসাৰণ চুক্তি (NPT)ৰ স্বাক্ষৰকাৰী নহয় কাৰণ ভাৰতে এই সন্ধিক বৈষম্যমূলক বুলি গণ্য কৰে। এন পি টিয়ে মাত্ৰ পাঁচখন পাৰমাণৱিক অস্ত্ৰধাৰী ৰাষ্ট্ৰক স্বীকৃতি দিয়ে আৰু আনক একে মৰ্যাদাৰ পৰা বঞ্চিত কৰাৰ লগতে পাৰমাণৱিক প্ৰযুক্তিৰ প্ৰৱেশত বাধা আৰোপ কৰে।

এন পি টিত স্বাক্ষৰ নকৰাৰ পাছতো ভাৰতে দায়বদ্ধ পাৰমাণৱিক আচৰণ প্ৰদৰ্শন কৰিছে। ইয়াৰ অস্ত্ৰ প্ৰসাৰণৰ শক্তিশালী অভিলেখ আছে আৰু ই আন দেশলৈ পাৰমাণৱিক অস্ত্ৰ বা প্ৰযুক্তি হস্তান্তৰ কৰা নাই। ভাৰতে বিশ্বব্যাপী পাৰমাণৱিক নিৰস্ত্ৰকৰণক সমৰ্থন কৰে আৰু ধাৰাবাহিকভাৱে সাৰ্বজনীন, বৈষম্যহীন নিৰস্ত্ৰকৰণৰ কাঠামোৰ আহ্বান জনাই আহিছে।

ভাৰতেও সৰ্বাংগীন পাৰমাণৱিক পৰীক্ষা নিষেধাজ্ঞা চুক্তি (CTBT) ৰ স্বাক্ষৰকাৰী নহয় যদিও পাৰমাণৱিক পৰীক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত স্বেচ্ছামূলক স্থগিতাদেশ বজাই ৰাখিছে।

নাগৰিক পাৰমাণৱিক সহযোগিতা আৰু শক্তি নীতি

ভাৰতৰ পাৰমাণৱিক নীতিত পাৰমাণৱিক শক্তিৰ শান্তিপূৰ্ণ ব্যৱহাৰতো গুৰুত্ব দিয়া হৈছে। জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰাৰ লগতে ভাৰতৰ ক্ৰমবৰ্ধমান শক্তিৰ চাহিদা পূৰণ কৰাত পাৰমাণৱিক শক্তিয়ে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে।

ভাৰত-আমেৰিকাৰ নাগৰিক পাৰমাণৱিক চুক্তি (২০০৮) ভাৰতৰ পাৰমাণৱিক কূটনীতিৰ এক ডাঙৰ মাইলৰ খুঁটি হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল। এই চুক্তিৰ ফলত দশক দশক ধৰি চলি থকা পাৰমাণৱিক বিচ্ছিন্নতাৰ অন্ত পৰিল আৰু ভাৰতে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নাগৰিক পাৰমাণৱিক বাণিজ্যত লিপ্ত হ’বলৈ অনুমতি দিলে। ভাৰতে নিজৰ সামৰিক কাৰ্যসূচীৰ ওপৰত কৌশলগত স্বায়ত্তশাসন বজাই ৰাখি নিজৰ অসামৰিক পাৰমাণৱিক সুবিধাসমূহক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পাৰমাণৱিক শক্তি সংস্থাৰ সুৰক্ষাৰ অধীনত ৰাখিছিল।

নৈতিক আৰু নৈতিক মাত্ৰা

ভাৰতৰ পাৰমাণৱিক নীতি ইয়াৰ সভ্যতামূলক মূল্যবোধৰ মাজত শিপাই থকা নৈতিক বিবেচনাৰ দ্বাৰা প্ৰভাৱিত। মহাত্মা গান্ধীৰ দৰে নেতাই অহিংসাৰ পোষকতা কৰিছিল আৰু যদিও পাৰমাণৱিক অস্ত্ৰই এই আদৰ্শৰ বিৰোধিতা কৰে, ভাৰতে ইয়াক অসুৰক্ষিত পৃথিৱীত প্ৰয়োজনীয় প্ৰতিৰোধক হিচাপে লয়। প্ৰথম ব্যৱহাৰ নকৰা আৰু নূন্যতম প্ৰতিৰোধৰ প্ৰতিশ্ৰুতিয়ে নিৰাপত্তাৰ প্ৰয়োজনীয়তা আৰু নৈতিক দায়িত্বৰ মাজত ভাৰসাম্য ৰক্ষা কৰাৰ প্ৰয়াস প্ৰতিফলিত কৰে।

প্ৰত্যাহ্বান আৰু সমালোচনা

ভাৰতৰ পাৰমাণৱিক নীতিয়ে কেইবাটাও প্ৰত্যাহ্বান আৰু সমালোচনাৰ সন্মুখীন হৈছে:

আঞ্চলিক নিৰাপত্তাৰ চিন্তাঃ দক্ষিণ এছিয়াৰ পাৰমাণৱিকীকৰণে পাকিস্তানৰ সৈতে উত্তেজনা বৃদ্ধি কৰিছে।
অস্ত্ৰ দৌৰৰ বিপদঃ নূন্যতম প্ৰতিৰোধৰ সত্ত্বেও ক্ষেপণাস্ত্ৰৰ বিকাশে প্ৰতিযোগিতাৰ সূচনা কৰিব পাৰে।
গোলকীয় চাপঃ এন পি টি (NPT) আৰু চিটিবিটিৰ দৰে সন্ধিত যোগদান কৰিবলৈ ভাৰতে হেঁচা প্ৰয়োগ কৰিছে।

কিন্তু সমৰ্থকসকলে যুক্তি আগবঢ়ায় যে ভাৰতৰ সংযত আৰু স্বচ্ছ পন্থাই স্থিতিশীলতাক ক্ষতিগ্ৰস্ত কৰাতকৈ বৃদ্ধি কৰে।

উপসংহাৰ

ভাৰতৰ পাৰমাণৱিক নীতিয়ে ৰাষ্ট্ৰীয় নিৰাপত্তা, কৌশলগত স্বায়ত্তশাসন, আৰু বিশ্ব দায়বদ্ধতাৰ মাজত এক সতৰ্ক ভাৰসাম্যক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। ন’ ফাৰ্ষ্ট ইউজ, বিশ্বাসযোগ্য নূন্যতম প্ৰতিৰোধ আৰু অসামৰিক নিয়ন্ত্ৰণৰ নীতিত শিপাই থকা ভাৰতৰ এই পন্থা পাৰমাণৱিক অস্ত্ৰধাৰী ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য। প্ৰত্যাহ্বান অব্যাহত থকাৰ সময়তে ভাৰতে বিশ্বব্যাপী পাৰমাণৱিক নিৰস্ত্ৰকৰণ আৰু পাৰমাণৱিক প্ৰযুক্তিৰ দায়িত্বশীল ব্যৱহাৰৰ পোষকতা অব্যাহত ৰাখিছে। উত্থানশীল বিশ্ব শক্তি হিচাপে ভাৰতৰ পাৰমাণৱিক নীতি ইয়াৰ নিৰাপত্তা কৌশলৰ মূল স্তম্ভ আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সম্পৰ্কৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কাৰক হৈ থাকিব।

সহায়কঃ মোৰ এই প্রকল্পটি প্ৰস্তুত কৰিবলৈ মই কেইবাপ্রকাৰৰ সহায় লবলগীয়া হ’ল যেনে —

১।‌ ইন্টাৰনেট

২। পাঠ্যপুথি

৩।‌ edunation19

HS 2nd Year Swadesh Adhyaya Common MCQ for HS 2026

HS 2nd Year Swadesh Adhyayan Chapter 1 Common Question for HS 2026
HS 2nd Year Swadesh Adhyayan Chapter 2 Common Question for HS 2026
HS 2nd Year Swadesh Adhyayan Chapter 3 Common Question for HS 2026
HS 2nd Year Swadesh Adhyayan Chapter 4 Common Question for HS 2026
HS 2nd Year Swadesh Adhyayan Chapter 5 Common Question for HS 2026
HS 2nd Year Swadesh Adhyayan Chapter 6 Common Question for HS 2026
HS 2nd Year Swadesh Adhyayan Chapter 7 Common Question for HS 2026
HS 2nd Year Swadesh Adhyayan Chapter 8 Common Question for HS 2026

HS 2nd Year Political Science Common MCQ for HS 2026

HS 2nd Year Education Common MCQ for HS 2026

Chapter 1 : The development of secondary education in India (ভাৰতবৰ্ষ আৰু অসমৰ মাধ্যমিক শিক্ষা)
Chapter 2 : Non-formal Education (অগতানুগতিক শিক্ষা)
Chapter 3 : Current Trends In Education (শিক্ষাৰ সাম্প্ৰতিক ধাৰাসমূহ)

HS 2nd Year Economics Common MCQ for HS 2026

Chapter 1 : National Income and Related Aggregates (জাতীয় আয় আৰু অন্যান্য ধাৰণা)
Chapter 2 : Determination of Income and Employment (আয় আৰু নিয়োগ নির্ধাৰণ)

HS 2nd Year Logic and Philosophy Common MCQ for HS 2026