Project Writing on Basic Structure of Indian Constitution for HS 1st Year

Project Writing on Basic Structure of Indian Constitution for HS 1st Year: The main idea behind project work is to make sure that the learner does their own research and comes up with practical solutions to the concept they are trying to learn or the problem that they are trying to solve. Here you can avail Project Writing on Basic Structure of Indian Constitution for HS 1st Year.

Basic Structure of Indian Constitution Class 11 Political Science | Political Science Project Writing HS 1st Year HS 2026

"Basic Structure of Indian Constitution"

"ভাৰতীয় সংবিধানৰ মূল গাঁথনি"

সুচীপত্ৰঃ

১। ঘোষণা পত্র

২। প্রমানীকৰণ

৩।‌ কৃতজ্ঞতা

৪। আৰম্ভণি

৫।‌ ভাৰতীয় সংবিধানৰ মূল গাঁথনিৰ অর্থ

৬। ভাৰতীয় সংবিধানৰ মূল গাঁথনিৰ উপাদানসমূহ

৭। ভাৰতীয় সংবিধানৰ মূল গাঁথনিৰ প্ৰয়োজনীয়তা

৮। ভাৰতীয় সংবিধানৰ মূল গাঁথনি তাৎপৰ্য

৯। উপসংহাৰ

১০।‌ সহায়ক

প্রাক বৃটিছ যুগৰ অসমৰ শিল্পোদ্যোগ HS 2nd Year Swadesh Adhyayan Project Writing
ছোভিয়েট সংঘৰ বিভাজনৰ আঁৰৰ কাৰণসমূহ HS 2nd Year Political Science Project Writing
উত্তৰ পূৱত আঞ্চলিক আকাংশা আৰু স্বায়ত্ব শাসনৰ দাবী HS 2nd Year Political Science Project Writing
অসমৰ জৈৱবৈচিত্র্যৰ সমস্যা আক সম্ভাবনীয়তা Swadesh Adhyayan Project

ভাৰতীয় সংবিধানৰ মূল গাঁথনি HS 1st Year Political Science Project Writing

আৰম্ভনি/পাতনিঃ ভাৰতীয় সংবিধান হৈছে ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় আইনী নথি, যি দেশখনৰ শাসনব্যৱস্থা আৰু নাগৰিকৰ অধিকাৰ-দায়িত্ব নিৰ্ধাৰণ কৰে। ভাৰতৰ সংবিধানেই দেশৰ সৰ্বোচ্চ আইন। ইয়াত শাসন ব্যৱস্থাৰ কাঠামো নিৰ্ধাৰণ কৰা হয়, চৰকাৰৰ বিভিন্ন অংগৰ ক্ষমতাৰ সংজ্ঞা দিয়া হয়, নাগৰিকসকলৰ মৌলিক অধিকাৰৰ নিশ্চয়তা দিয়া হয়। ১৯৪৯ চনৰ ২৬ নৱেম্বৰত গৃহীত আৰু ১৯৫০ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত বলবৎ হোৱা ভাৰতীয় সংবিধান বিশ্বৰ অন্যতম দীঘলীয়া আৰু বিশদ সংবিধান।

সময়ৰ লগে লগে পৰিৱৰ্তিত সামাজিক, অৰ্থনৈতিক, ৰাজনৈতিক প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণৰ বাবে সংবিধানখন বহুবাৰ সংশোধন কৰা হৈছে। কিন্তু ইয়াৰ মূল মূল্যবোধসমূহক স্বেচ্ছাচাৰী পৰিৱৰ্তনৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ ভাৰতীয় সংবিধানৰ মৌলিক গাঁথনিৰ ধাৰণাটো ন্যায়পালিকাৰ দ্বাৰা বিকশিত কৰা হৈছিল। এই মতবাদে নিশ্চিত কৰে যে সংবিধানৰ কিছুমান মৌলিক বৈশিষ্ট্য সংসদে সাংবিধানিক সংশোধনীৰ জৰিয়তেও পৰিৱৰ্তন বা ধ্বংস কৰিব নোৱাৰে।

ভাৰতীয় সংবিধানৰ মূল গাঁথনিৰ অর্থ

ভাৰতীয় সংবিধানৰ মূল গাঁথনি মানে হৈছে দেশৰ শাসনৰ মৌলিক কাঠামো, যাৰ ভিত্তি হৈছে সাৰ্বভৌম (Sovereign), সমাজতান্ত্রিক (Socialist), ধর্মনিৰপেক্ষ (Secular), গণতান্ত্রিক প্রজাতন্ত্র (Democratic Republic), যিয়ে চৰকাৰৰ বিভিন্ন অংগ (বিধানমণ্ডল, কাৰ্যপালিকা, ন্যায়পালিকা)ৰ ক্ষমতা আৰু দায়িত্ব, মৌলিক অধিকাৰ, আৰু নাগৰিকৰ কৰ্তব্যসমূহ নিৰ্ধাৰণ কৰে, আৰু ইয়াৰ মূল উদ্দেশ্য হৈছে ন্যায়, স্বাধীনতা, সমতা, আৰু ভ্ৰাতৃত্ববোধ সুনিশ্চিত কৰা।

সংবিধানৰ কিছুমান অত্যাৱশ্যকীয় বৈশিষ্ট্য আছে যিয়ে ইয়াৰ ভেটি গঠন কৰে। এই বৈশিষ্ট্যসমূহ ইমানেই মৌলিক যে ৩৬৮ নং অনুচ্ছেদৰ অধীনত সংসদে ইয়াক সংশোধন বা আঁতৰাব নোৱাৰে। সংবিধানে সংসদক নিজৰ বিধান সংশোধনৰ ক্ষমতা প্ৰদান কৰিলেও এই ক্ষমতা সীমাহীন নহয় ৷ সংবিধানৰ মৌলিক গাঁথনিৰ ক্ষতি বা ধ্বংস কৰা যিকোনো সংশোধনীক অসাংবিধানিক আৰু অবৈধ বুলি গণ্য কৰা হয়।

ভাৰতীয় সংবিধানৰ মূল গাঁথনিৰ উপাদানসমূহ

ভাৰতীয় সংবিধানৰ মূল গাঁথনি হৈছে এক বিস্তৃত, লিখিত সংবিধান যিয়ে দেশখনক এক সার্বভৌম, সমাজতান্ত্রিক, ধৰ্মনিৰপেক্ষ, গণতান্ত্ৰিক, গণৰাজ্য হিচাপে ঘোষণা কৰে, যাৰ ভিত্তি হৈছে মৌলিক অধিকাৰ, মৌলিক কৰ্তব্য, ন্যায়পালিকাৰ স্বাধীনতা, যুক্তৰাষ্ট্ৰীয় ব্যৱস্থা, আৰু সংসদীয় গণতন্ত্ৰ, যি ভাৰত চৰকাৰ আইন ১৯৩৫ আৰু আন আন দেশৰ সংবিধানৰ পৰা লোৱা বিভিন্ন বৈশিষ্ট্যৰে সমৃদ্ধ।

প্ৰস্তাৱনাঃ সংবিধানৰ দৰ্শন, উদ্দেশ্য (ন্যায়, স্বাধীনতা, সমতা, ভ্ৰাতৃত্ব) আৰু নীতিসমূহৰ সংক্ষিপ্ত ভূমিকা, যি জণগণৰ আশা প্ৰকাশ কৰে।
মৌলিক অধিকাৰঃ নাগৰিকৰ বাবে ছয়টা মূল অধিকাৰ, যেনে সমতা, স্বাধীনতা, ধৰ্মৰ স্বাধীনতা, শোষণৰ বিৰুদ্ধে অধিকাৰ, আৰু সাংবিধানিক প্ৰতিকাৰৰ অধিকাৰ (Articles 12-35)।
মৌলিক কৰ্তব্যঃ নাগৰিকৰ কৰ্তব্য, যেনে দেশৰ প্ৰতি, সংবিধানৰ প্ৰতি, পৰিৱেশৰ প্ৰতি, আৰু জাতীয় ঐতিহ্যৰ প্ৰতি দায়বদ্ধতা।
যুক্তৰাষ্ট্ৰীয় ব্যৱস্থাঃ কেন্দ্ৰ আৰু ৰাজ্য চৰকাৰৰ মাজত ক্ষমতাৰ বিভাজন, দ্বৈত চৰকাৰ, লিখিত সংবিধান, আৰু স্বাধীন ন্যায়পালিকা।
সংসদীয় গণতন্ত্ৰঃ জনগণে নিৰ্বাচনৰ দ্বাৰা চৰকাৰ গঠন কৰে আৰু চৰকাৰ জনগণৰ ওচৰত দায়বদ্ধ থাকে।
ন্যায়পালিকাঃ এখন স্বাধীন আৰু শক্তিশালী ন্যায়পালিকা ব্যৱস্থা, যি সংবিধানৰ ৰক্ষক হিচাপে কাম কৰে।
আইনসমূহ আৰু অনুসূচীসমূহঃ বিভিন্ন বিষয়ৰ বাবে নির্দিষ্ট আইন আৰু বিভিন্ন বিষয়ৰ বিৱৰণ দিয়া তালিকা।

ভাৰতীয় সংবিধানৰ মূল গাঁথনিৰ প্ৰয়োজনীয়তা

ভাৰতীয় সংবিধানৰ মূল গাঁথনিৰ প্ৰয়োজনীয়তা হৈছে এখন সাৰ্বভৌম, সমাজতান্ত্ৰিক, ধৰ্মনিৰপেক্ষ, গণতান্ত্ৰিক, আৰু প্ৰজাতন্ত্ৰ ৰাষ্ট্ৰৰ কাঠামো প্ৰদান কৰা, যিয়ে নাগৰিকক ন্যায়, স্বাধীনতা, আৰু সমতা নিশ্চিত কৰে, কেন্দ্ৰ আৰু ৰাজ্যৰ মাজত ক্ষমতাৰ বিভাজন কৰে, চৰকাৰী সংস্থাৰ কৰ্তব্য নিৰ্ধাৰণ কৰে, আৰু মৌলিক অধিকাৰ ও কৰ্তব্যৰ জৰিয়তে ৰাষ্ট্ৰৰ ঐক্য আৰু অখণ্ডতা ৰক্ষা কৰে। ই নাগৰিকৰ স্বাধীনতা ৰক্ষা কৰে, ক্ষমতাৰ অপব্যৱহাৰৰ পৰা সুৰক্ষা দিয়ে, আৰু সময়ৰ লগে লগে পৰিবৰ্তনশীলতা আৰু স্থিৰতাৰ মাজত ভাৰসাম্য বজাই ৰাখে।

মূল প্ৰয়োজনীয়তা আৰু উদ্দেশ্যসমূহঃ

শাসনৰ কাঠামোঃ কেন্দ্ৰ আৰু ৰাজ্য চৰকাৰৰ মাজত ক্ষমতাৰ বিতৰণ (ফেডৰেল ব্যৱস্থা) আৰু চৰকাৰৰ তিনিটা অংগ (আইনসভা, কাৰ্যপালিকা, ন্যায়পালিকা)ৰ মাজত ক্ষমতাৰ বিভাজন নিশ্চিত কৰে।
নাগৰিকৰ অধিকাৰ আৰু কৰ্তব্যঃ সমতা, স্বাধীনতা, ধৰ্মীয় স্বাধীনতা, আৰু সাংবিধানিক প্ৰতিকাৰৰ অধিকাৰৰ দৰে মৌলিক অধিকাৰসমূহ প্ৰদান কৰে, লগতে মৌলিক কৰ্তব্যও নিৰ্ধাৰণ কৰে।
ৰাষ্ট্ৰৰ আদৰ্শঃ সাৰ্বভৌমত্ব, সমাজবাদ, ধৰ্মনিৰপেক্ষতা, গণতন্ত্ৰ, আৰু প্ৰজাতন্ত্ৰৰ দৰে আদৰ্শসমূহ প্ৰতিষ্ঠা কৰে, যি ন্যায়, স্বাধীনতা, আৰু ভাতৃত্বৰ প্ৰচাৰ কৰে।
আইনৰ শাসনঃ সংবিধান হৈছে দেশৰ সৰ্বোচ্চ আইন, যিয়ে চৰকাৰৰ সকলো সংস্থাৰ ক্ষমতা আৰু কৰ্তব্য নিৰ্ধাৰণ কৰে, যাৰ ফলত ক্ষমতাৰ অপব্যৱহাৰ ৰোধ কৰা যায়।
ভাৰসাম্যঃ কেন্দ্ৰ আৰু ৰাজ্যৰ মাজত ক্ষমতাৰ বিভাজন আৰু সংবিধান সংশোধনৰ ব্যৱস্থাৰ জৰিয়তে ইয়াৰ নমনীয়তা (flexibility) আৰু স্থিৰতা (stability) বজাই ৰাখে।
ৰাষ্ট্ৰৰ ঐক্যঃ সংবিধানখনে দেশৰ বিবিধতাৰ মাজত ঐক্য আৰু অখণ্ডতা বজাই ৰাখিবলৈ এক সেতুবন্ধন হিচাপে কাম কৰে।

ভাৰতীয় সংবিধানৰ মূল গাঁথনি তাৎপৰ্য

ভাৰতীয় সংবিধানৰ মূল গাঁথনিয়ে দেশখনৰ শাসনব্যৱস্থাৰ ভিত্তি স্থাপন কৰে। ই মৌলিক অধিকাৰ আৰু কৰ্তব্য নিশ্চিত কৰে, আইনৰ শাসন প্ৰতিষ্ঠা কৰে, সংসদীয় চৰকাৰৰ ব্যৱস্থা কৰে, আৰু চৰকাৰৰ তিনিটা অংগ (আইনসভা, কাৰ্যপালিকা, ন্যায়পালিকা)ৰ মাজত ক্ষমতাৰ বিভাজন নিশ্চিত কৰি মৌলিক গঠনৰ তত্ত্বৰ (Basic Structure Doctrine) দ্বাৰা সংবিধানক সংৰক্ষণ কৰে। ইয়াৰ তাৎপৰ্য হ'ল, ই নাগৰিকসকলক ন্যায়, স্বাধীনতা, সমতা প্ৰদান কৰে আৰু সংখ্যাগৰিষ্ঠতাবাদী চাপৰ বিৰুদ্ধে সংখ্যালঘুৰ অধিকাৰ ৰক্ষা কৰে। মূল গাঁথনিৰ তাৎপৰ্যসমূহ হ'ল—

গণতান্ত্ৰিক ভিত্তিঃ ভাৰতক এখন গণতান্ত্ৰিক ৰাষ্ট্ৰ হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰে, য'ত চৰকাৰ জনসাধাৰণৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত হয়।
সাৰ্বভৌমত্ব, সমাজবাদ, ধৰ্মনিৰপেক্ষতাঃ এই মূল নীতিবোৰে দেশৰ আদৰ্শ আৰু লক্ষ্য নিৰ্ধাৰণ কৰে।
মৌলিক অধিকাৰ আৰু কৰ্তব্যঃ নাগৰিকসকলক নিশ্চিত অধিকাৰ (যেনে সমতা, স্বাধীনতা) আৰু কৰ্তব্য প্ৰদান কৰে, যি আইনৰ দ্বাৰা সুৰক্ষিত।
আইনৰ শাসনঃ সকলো নাগৰিক আইনৰ দৃষ্টিত সমান আৰু চৰকাৰো আইনৰ অধীন বুলি নিশ্চিত কৰে।
ক্ষমতাৰ বিভাজনঃ আইনসভা, কাৰ্যপালিকা আৰু ন্যায়পালিকাৰ মাজত ক্ষমতা ভাগ কৰি দিয়ে, যিয়ে ক্ষমতাৰ কেন্দ্ৰীকৰণ প্ৰতিৰোধ কৰে।
মৌলিক গঠনৰ তত্ত্বঃ ন্যায়পালিকাৰ দ্বাৰা বিকশিত এই তত্ত্বই সংবিধানৰ মূল বৈশিষ্ট্যবোৰ (যেনে গণতন্ত্ৰ, ধৰ্মনিৰপেক্ষতা) সংসদৰ সংশোধনী ক্ষমতাৰ পৰা ৰক্ষা কৰে।
ফেডেৰেল ব্যৱস্থাঃ কেন্দ্ৰ আৰু ৰাজ্যসমূহৰ মাজত ক্ষমতাৰ বিভাজন, যাৰ ফলত একাত্মক (unitary) আৰু যুক্তৰাষ্ট্ৰীয় (federal) বৈশিষ্ট্যৰ মিশ্ৰণ দেখা যায়।
সামাজিক ন্যায়ঃ সমাজৰ পিছপৰা শ্ৰেণীক ন্যায় আৰু সুবিধা প্ৰদান কৰাৰ বাবে নিৰ্দেশমূলক নীতি (Directive Principles) ধাৰণ কৰে।

উপসংহাৰ

ভাৰতীয় সংবিধানৰ মূল গাঁথনি হৈছে সাংবিধানিক আইনত ভাৰতীয় ন্যায়পালিকাৰ এক অনন্য আৰু শক্তিশালী অৱদান। ই সংবিধানৰ পৰিচয়, মূল্যবোধ, আৰু মনোভাৱ সংৰক্ষণ কৰাৰ লগতে প্ৰয়োজনীয় সংশোধনীৰ অনুমতি দিয়ে।

সংসদক নিজৰ ক্ষমতাৰ অপব্যৱহাৰত বাধা দি এই মতবাদে গণতন্ত্ৰ, মৌলিক অধিকাৰ আৰু আইনৰ শাসনক সুৰক্ষা প্ৰদান কৰে। ইয়াৰ মূল নীতিসমূহ ধৰি ৰাখি সংবিধানখন যাতে এক জীৱন্ত নথি হৈ থাকে সেয়া নিশ্চিত কৰে। এইদৰে ভাৰতৰ সাংবিধানিক ভাৰসাম্য আৰু গণতান্ত্ৰিক কাঠামো বজাই ৰখাত মৌলিক গাঁথনি মতবাদে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে।

সংক্ষেপে, সংবিধানৰ মূল গাঁথনিয়ে এখন সুশৃঙ্খল, ন্যায়ভিত্তিক, আৰু জনকল্যাণকামী ৰাষ্ট্ৰৰ ভিত্তি হিচাপে কাম কৰে, যি দেশৰ বিকাশ আৰু নাগৰিকৰ কল্যাণ নিশ্চিত কৰে।

সহায়কঃ মোৰ এই প্রকল্পটি প্ৰস্তুত কৰিবলৈ মই কেইবাপ্রকাৰৰ সহায় লবলগীয়া হ’ল যেনে —