HS 2nd Year Political Science Chapter 3 Common for HS Final 2027

HS 2nd Year Political Science Chapter 3 Common for HS Final 2027: The chapter examines the politics of South Asia after the Cold War, focusing on how the seven countries — India, Pakistan, Bangladesh, Nepal, Sri Lanka, Bhutan, Maldives, and now Afghanistan — have navigated democracy, conflict, and cooperation through SAARC and SAFTA. Here you can avail HS 2nd Year Political Science Chapter 3 Common for HS Final 2027.

HS 2nd Year Political Science Chapter 3 Important Notes Questions | HS 2nd Year Political Science Chapter 3 Important Notes

“Contemporary South Asia” introduces the South Asian region as a geographic, cultural, and political unit. The chapter discusses the diverse political systems of the region — democracies in India and Sri Lanka, the alternation between civilian and military rule in Pakistan and Bangladesh, the transition from monarchy to democracy in Nepal and Bhutan, and the political evolution of the Maldives. It analyses the ethnic conflict in Sri Lanka involving the LTTE, the trajectory of India–Pakistan relations including the Kashmir issue and nuclear rivalry, and the role of regional cooperation through SAARC (1985) and SAFTA (2004).

“সাম্প্ৰতিক দক্ষিন এচিয়া”—এ দক্ষিণ এছিয়া অঞ্চলটোক ভৌগোলিক, সাংস্কৃতিক আৰু ৰাজনৈতিক একক হিচাপে পৰিচয় কৰাই দিয়ে। অধ্যায়টোত অঞ্চলটোৰ বিভিন্ন ৰাজনৈতিক ব্যৱস্থাৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছে — ভাৰত আৰু শ্ৰীলংকাৰ গণতন্ত্ৰ, পাকিস্তান আৰু বাংলাদেশৰ অসামৰিক আৰু সামৰিক শাসনৰ বিকল্প, নেপাল আৰু ভূটানত ৰাজতন্ত্ৰৰ পৰা গণতন্ত্ৰলৈ পৰিৱৰ্তন, আৰু মালদ্বীপৰ ৰাজনৈতিক বিৱৰ্তন। ইয়াত LTTE ৰ সৈতে জড়িত শ্ৰীলংকাৰ জাতিগত সংঘাত, কাশ্মীৰ বিষয় আৰু পাৰমাণৱিক প্ৰতিদ্বন্দ্বিতাকে ধৰি ভাৰত-পাকিস্তানৰ সম্পৰ্কৰ ট্ৰেজেক্টৰী, আৰু ছাৰ্ক (১৯৮৫) আৰু ছাফটা (২০০৪)ৰ জৰিয়তে আঞ্চলিক সহযোগিতাৰ ভূমিকা বিশ্লেষণ কৰা হৈছে।

Class 12 Contemporary South Asia সাম্প্ৰতিক দক্ষিন এচিয়া

Summary (সাৰাংশ)

South Asia commonly refers to the region comprising India, Bangladesh, Bhutan, Pakistan, Nepal, Sri Lanka, Maldives, Afghanistan and Myanmar. The Himalayas in the north and the Indian Ocean in the south, the Arabian Sea in the west and the Bay of Bengal in the east give the region a clear geographical identity. Despite linguistic, ethnic, and religious diversity, these countries share a common historical experience and aspirations for democracy and development.

দক্ষিণ এছিয়া বুলিলে সাধাৰণতে ভাৰত, বাংলাদেশ, ভূটান, পাকিস্তান, নেপাল, শ্ৰীলংকা, মালদ্বীপ, আফগানিস্তান আৰু ম্যানমাৰ এই আঠখন দেশক বুজোৱা হয়। উত্তৰে হিমালয় আৰু দক্ষিণে ভাৰত মহাসাগৰ, পশ্চিমে আৰব সাগৰ আৰু পূবে বংগোপসাগৰে এই অঞ্চলটোক স্বাভাৱিক সীমা নিৰূপণ কৰিছে। এই অঞ্চলৰ দেশসমূহৰ মাজত ভাষা, সংস্কৃতি, ধৰ্ম, সামাজিক ৰীতি-নীতিৰ ক্ষেত্ৰত মিল-অমিল দুয়োটাই আছে। ভাষিক, জাতিগত আৰু ধৰ্মীয় বৈচিত্ৰ্যৰ মাজতো এই দেশসমূহৰ মাজত এক উমৈহতীয়া ঐতিহাসিক অভিজ্ঞতা আৰু গণতন্ত্ৰ আৰু উন্নয়নৰ আকাংক্ষা আছে।

Political Systems: India and Sri Lanka have remained democracies since their independence. Pakistan and Bangladesh have alternated between civilian and military rule. Bhutan transitioned from monarchy to multi-party democracy in 2008. Nepal abolished its monarchy in 2008 and adopted a republican constitution in 2015. The Maldives became a multi-party democracy in 2005. Despite these variations, popular support for democracy is strong across the region.

ৰাজনৈতিক ব্যৱস্থাঃ ভাৰত আৰু শ্ৰীলংকা স্বাধীনতাৰ পিছৰে পৰা গণতন্ত্ৰ হৈয়েই আছে। পাকিস্তান আৰু বাংলাদেশে অসামৰিক আৰু সামৰিক শাসনৰ মাজত পাল পাতিছে। ২০০৮ চনত ভূটানে ৰাজতন্ত্ৰৰ পৰা বহুদলীয় গণতন্ত্ৰলৈ পৰিৱৰ্তিত হয়। ২০০৮ চনত নেপালে ৰাজতন্ত্ৰ বিলুপ্ত কৰি ২০১৫ চনত গণৰাজ্যবাদী সংবিধান গ্ৰহণ কৰে। ২০০৫ চনত মালদ্বীপ বহুদলীয় গণতন্ত্ৰত পৰিণত হয়।এই ভিন্নতাৰ মাজতো সমগ্ৰ অঞ্চলটোত গণতন্ত্ৰৰ প্ৰতি জনপ্ৰিয় সমৰ্থন প্ৰবল।

Pakistan — Military and Democracy: After the framing of the first constitution, General Ayub Khan took over in 1958. He was followed by General Yahya Khan and later General Zia-ul-Haq (1977) and General Pervez Musharraf (1999). Civilian governments under Zulfikar Ali Bhutto, Benazir Bhutto, and Nawaz Sharif have alternated with military regimes. The dominance of the military, clergy, and landowning aristocracy, weak political parties, and conflict with India have hindered democracy.

পাকিস্তান — সামৰিক আৰু গণতন্ত্ৰঃ প্ৰথম সংবিধান গঠনৰ পিছত ১৯৫৮ চনত জেনেৰেল আয়ুব খানে দায়িত্ব লয়। জুলফিকাৰ আলী ভুট্টো, বেনজিৰ ভুট্টো, নৱাজ শ্বৰীফৰ অধীনত অসামৰিক চৰকাৰসমূহে সামৰিক শাসন ব্যৱস্থাৰ সৈতে পৰ্যায়ক্ৰমে চলি আহিছে। সামৰিক, ধৰ্মগুৰু, মাটিৰ মালিক অভিজাত শ্ৰেণী, দুৰ্বল ৰাজনৈতিক দল, ভাৰতৰ সৈতে সংঘাতৰ আধিপত্যই গণতন্ত্ৰত বাধাৰ সৃষ্টি কৰিছে।

Bangladesh: Was East Pakistan from 1947 until 1971. Resentment against West Pakistani domination, denial of Bengali as a national language, and unequal economic development led to the movement led by Sheikh Mujibur Rahman. Following the 1970 elections and Pakistan’s military crackdown, India intervened in December 1971, and Bangladesh became independent. After Mujib’s assassination in 1975, military rule under Ziaur Rahman and H. M. Ershad followed. Democracy was restored in 1991.

বাংলাদেশঃ ১৯৪৭ চনৰ পৰা ১৯৭১ চনলৈকে পূব পাকিস্তান আছিল। পশ্চিম পাকিস্তানী আধিপত্যৰ বিৰুদ্ধে ক্ষোভ, বাংলাক জাতীয় ভাষা হিচাপে অস্বীকাৰ কৰা, আৰু অসমান অৰ্থনৈতিক বিকাশৰ ফলত শ্বেখ মুজিবুৰ ৰহমানৰ নেতৃত্বত আন্দোলন আৰম্ভ হয়। ১৯৭০ চনৰ নিৰ্বাচন আৰু পাকিস্তানৰ সামৰিক দমনৰ পিছত ১৯৭১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত ভাৰতে হস্তক্ষেপ কৰে আৰু বাংলাদেশ স্বাধীন হয়। ১৯৭৫ চনত মুজিবৰ হত্যাৰ পিছত জিয়াউৰ ৰহমান আৰু এইচ এম এৰছাদৰ অধীনত সামৰিক শাসন চলিছিল। ১৯৯১ চনত গণতন্ত্ৰ পুনৰুদ্ধাৰ হয়।

Nepal: A Hindu kingdom that became a constitutional monarchy in the 1990s. A Maoist insurgency demanded a constituent assembly. In 2006, a popular pro-democracy movement (Jana Andolan II) forced King Gyanendra to restore parliament. The monarchy was abolished in 2008, and Nepal became a federal democratic republic, adopting a new constitution in 2015.

নেপালঃ নব্বৈৰ দশকত সাংবিধানিক ৰাজতন্ত্ৰত পৰিণত হোৱা এখন হিন্দু ৰাজ্য। মাওবাদী বিদ্ৰোহীয়ে সংবিধান সভাৰ দাবী জনাইছিল। ২০০৬ চনত জনপ্ৰিয় গণতন্ত্ৰ সমৰ্থক আন্দোলন (দ্বিতীয় জন আন্দোলন) ৰজা জ্ঞানেন্দ্ৰক সংসদ পুনৰ স্থাপন কৰিবলৈ বাধ্য কৰাইছিল। ২০০৮ চনত ৰাজতন্ত্ৰ বিলুপ্ত হয় আৰু ২০১৫ চনত নতুন সংবিধান গ্ৰহণ কৰি নেপাল ফেডাৰেল গণতান্ত্ৰিক গণৰাজ্যত পৰিণত হয়।

Sri Lanka — Ethnic Conflict: Independent in 1948, Sri Lanka faced Sinhala–Tamil tensions. Sinhala migrants from India dominated politics, and Tamils (originally migrants from India during colonial times) felt marginalised. The LTTE (Liberation Tigers of Tamil Eelam), formed in 1983, demanded a separate Tamil state, leading to a long civil war. India sent the IPKF (Indian Peace Keeping Force) in 1987. The LTTE was finally defeated in 2009. Despite the conflict, Sri Lanka has maintained democratic institutions and high economic growth.

শ্ৰীলংকা — জাতিগত সংঘাতঃ ১৯৪৮ চনত স্বাধীন হৈ পৰা শ্ৰীলংকাই সিংহল–তামিল উত্তেজনাৰ সন্মুখীন হৈছিল। ভাৰতৰ পৰা অহা সিংহল প্ৰব্ৰজনকাৰীয়ে ৰাজনীতিত আধিপত্য বিস্তাৰ কৰিছিল, আৰু তামিলসকলে (মূলতঃ ঔপনিৱেশিক কালত ভাৰতৰ পৰা প্ৰব্ৰজন কৰা) প্ৰান্তীয়তা অনুভৱ কৰিছিল। ১৯৮৩ চনত গঠন হোৱা এল টি টি ই (Liberation Tigers of Tamil Eelam) নামৰ সংগঠনটোৱে পৃথক তামিল ৰাষ্ট্ৰৰ দাবী জনাইছিল, যাৰ ফলত দীৰ্ঘদিনীয়া গৃহযুদ্ধৰ সূচনা হৈছিল। ভাৰতে ১৯৮৭ চনত আই পি কে এফ (ভাৰতীয় শান্তিৰ ৰক্ষা বাহিনী) প্ৰেৰণ কৰিছিল।অৱশেষত ২০০৯ চনত এল টি টি ই পৰাস্ত হৈছিল। সংঘাতৰ মাজতো শ্ৰীলংকাই গণতান্ত্ৰিক প্ৰতিষ্ঠান আৰু উচ্চ অৰ্থনৈতিক বিকাশ বজাই ৰাখিছে।

India–Pakistan Relations: Marked by the Kashmir dispute, three wars (1947–48, 1965, 1971) and the Kargil conflict (1999). Both countries became nuclear powers in 1998. Other tensions include river-water sharing (resolved by the Indus Waters Treaty, 1960), Siachen, terrorism, and demarcation of borders. Despite tensions, peace efforts continue through dialogues, cricket diplomacy, and people-to-people contact.

ভাৰত–পাকিস্তান সম্পৰ্কঃ ভাৰত-পাকিস্তান সম্পৰ্ক স্বাধীনতাৰ পিছৰে পৰা বিভিন্ন কাৰণত উত্তেজনাপূৰ্ণ হৈ আছে । ১৯৪৭-৪৮, ১৯৬৫, ১৯৭১ আৰু ১৯৯৯ চনৰ কাৰ্গিল যুদ্ধ এই উত্তেজনাৰ প্ৰতিফলন। ১৯৯৮ চনত দুয়োখন দেশ পাৰমাণৱিক শক্তিত পৰিণত হয়। আন উত্তেজনাসমূহৰ ভিতৰত নদী-পানীৰ ভাগ-বতৰা (সিন্ধু জল সন্ধি, ১৯৬০ৰ দ্বাৰা সমাধান কৰা), চিয়াচেন, সন্ত্ৰাসবাদ, আৰু সীমা নিৰ্ধাৰণ আদি অন্যতম। উত্তেজনাৰ মাজতো আলোচনা, ক্ৰিকেট কূটনীতি, আৰু জনসাধাৰণৰ যোগাযোগৰ জৰিয়তে শান্তিৰ প্ৰচেষ্টা অব্যাহত আছে।

SAARC and SAFTA: The South Asian Association for Regional Cooperation (SAARC) was established in 1985 by seven countries (Afghanistan joined in 2007). SAARC promotes cooperation in agriculture, education, health, environment, and trade. The South Asian Free Trade Area (SAFTA) was signed in 2004 and came into force in 2006, aiming to lower trade barriers. India also has bilateral cooperation, e.g., the 1996 Ganges Water Treaty with Bangladesh and a Free Trade Agreement with Sri Lanka. Outside powers like China and the USA have strong interests in South Asia.

ছাৰ্ক আৰু ছাফটাঃ ১৯৮৫ চনত সাতখন দেশে (২০০৭ চনত আফগানিস্তানে যোগদান কৰিছিল) দক্ষিণ এছিয়ান এছ’চিয়েশ্যন ফৰ ৰিজিঅ’নেল ক’অপাৰেশ্যন (SAARC) প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। ছাৰ্কে কৃষি, শিক্ষা, স্বাস্থ্য, পৰিৱেশ, আৰু বাণিজ্যৰ ক্ষেত্ৰত সহযোগিতাক প্ৰসাৰিত কৰে। ২০০৪ চনত স্বাক্ষৰিত হোৱা দক্ষিণ এছিয়াৰ মুক্ত বাণিজ্য এলেকা (SAFTA) ২০০৬ চনত বলবৎ হয়, যাৰ লক্ষ্য আছিল বাণিজ্যিক বাধা হ্ৰাস কৰা। ভাৰতৰ দ্বিপাক্ষিক সহযোগিতাও আছে, যেনে- ১৯৯৬ চনত বাংলাদেশৰ সৈতে গংগা জল সন্ধি আৰু শ্ৰীলংকাৰ সৈতে মুক্ত বাণিজ্য চুক্তি। চীন আৰু আমেৰিকাৰ দৰে বাহিৰৰ শক্তিৰ দক্ষিণ এছিয়াত প্ৰবল স্বাৰ্থ আছে।